sobota, 20 lutego 2016

Polubić samego siebie - to dopiero wyzwanie!

Autorką niniejszego artykułu jest znana już Wam pani psycholog Ilona Olczak. Zapraszam do lektury. Marcin

Samoocena jest niezwykle ważna w życiu każdego człowieka. To jak widzimy siebie, jaki mamy stosunek do samego siebie w dużej mierze decyduje o naszym życiu, naszej teraźniejszości ale i przyszłości. Ma to duży wpływ na naszą karierę zawodową, na to jak będą wyglądały nasze relacje interpersonalne oraz nasze samopoczucie. Niestety często polubienie samego siebie nie jest takie proste, jak mogłoby się wydawać. Proces polubienia samego siebie przypomina krętą i długą drogę, na której możemy spotkać wiele trudności, ale jak już zaczniemy iść tą drogą do dokładnie obranego celu to prędzej czy później uda nam się. Zobaczymy wtedy, że wszystko wygląda inaczej, bo zmieni się nie tylko nasze spojrzenie na świat, ale przede wszystkim na samych siebie.


Czym tak naprawdę jest samoocena?



Jest to nasza postawa względem własnej osoby, na którą składają się dwa istotne elementy : poczucie kompetencji, które bazuje na naszych osiągnięciach i doświadczeniach, oraz ,,lubienie siebie’’, które często związane jest z postawami innych ludzi względem nas. Zaniżona samoocena prowadzi do niskiego poczucia własnej wartości, które może przyczynić się do powstawania wielu problemów natury psychicznej, zwłaszcza epizodów depresyjnych. Osoby, o zniżonej samoocenie, uważają się za kogoś gorszego i bezwartościowego. Sądzą także że wszyscy wokół są lepsi od nich. Osoby takie czują się nieszczęśliwe, niezadowolone z własnego życia, ich samokrytycyzm sięga zenitu, bowiem wyłapują wszelkie informacje, które według nich mogą być potwierdzeniem ich przekonania o swojej beznadziejności i nieważności. Wszelkie osiągnięcia deprecjonują, natomiast porażki wyolbrzymiają i przypisują sobie. Ich myślenie i zachowania sprawiają, że pogarsza się ich jakość życia. Takie osoby stawiają sobie nie tylko wygórowane cele, którym nie sposób sprostać i to znowu potwierdza ich negatywny obraz siebie, ale także wybierają zbyt łatwą drogę, bo nie wierzą we własne możliwości. Często też mają bardzo słabą motywację do działania, a wszelkie przeszkody czy trudności zniechęcają ich do dalszych starań. Osoby z niską samooceną często izolują się do innych, są wycofane nie przejawiają żadnej inicjatywy i mają bardzo duże problemy z asertywnością. Ich pasywność wynika z tego, że boją się odrzucenia natomiast ich postępowanie często prowadzi do tego, że faktycznie tak się dzieje, bądź co gorsze padają ofiarą obelg czy manipulacji stają się tzw ,,kozłami ofiarnymi’’. Osoby te generują pewne strategie, które pomagają im przetrwać, ale jednocześnie podtrzymują ich niskie poczucie własnej wartości. Jedni próbują za wszelką cenę niczym kameleon dostosować się do otoczenia, w którym aktualnie się znajdują. Są to osoby, które własną samoocenę uzależniają od opinii innych, i od tego czy są lubiane czy też nie. ,,Kameleony’’, bo tak można ich nazwać, są osobami które zatarły własną osobowość, oni tak naprawdę mają problemy ze wskazaniem i wyrażaniem własnych potrzeb, opinii, własnego ,,ja’’, ponieważ ich uwaga skierowana jest jedynie na to jak są odbierani przez otoczenie. Wręcz nie wiedzą, co to postawa asertywna, bowiem nigdy nie odmawiają przez co zazwyczaj padają ofiarą manipulacji i wykorzystywania. Takim osobom trening asertywności na pewno by pomógł wyrwać się z marazmu i w końcu użyć magicznego słowa NIE.

Kolejną strategią przetrwania osób z niską samooceną jest ,,kolekcjonowanie’’ własnych osiągnięć by udowadniać, że jednak są coś warte. Można pokusić się stwierdzenia, że osoby te są bardzo narażone na perfekcjonizm i na wypalenie zawodowe, bowiem faktycznie większość z nich osiąga bardzo duże sukcesy, ale to tylko sukcesy zewnętrzne, bo w środku nadal pozostają tymi samymi niepewnymi siebie ludźmi, co przedtem. Jedno małe potknięcie sprawia, że ich samoocena, która tak skrupulatnie była odbudowywana, runie niczym domek z kart. Takie osoby zawsze we wszystkim muszą być najlepsze inaczej czują się nikim. Są to osoby, które zawsze miały poczucie, że na miłość czy dobre słowo muszą sobie zapracować. Najpowszechniejsza strategia osób, które mają bardzo niską samoocenę jest unikanie. Są to osoby, które unikają wszelkich sytuacji, które by ujawniły ich niedociągnięcia, wady, słabości. Takie postępowanie często prowadzi do odraczania, ucieczek, robienia wszystkiego na ostatnią chwilę, wręcz do izolowania się od ludzi i życia. W rozrachunku końcowym niewiele im się udaje, za to problemy często narastają to potwierdza ich negatywną ocenę samych siebie no i błędne koło się zamyka. Takie postępowanie sprawia, że samoocena funkcjonuje jako samospełniająca się przepowiednia. Uruchamia się wtedy specyficzny ciąg myśli, skojarzeń, działań, a informacje zwrotne często potwierdzają nasze przypuszczenia o samych sobie. Osoby z niskim poczuciem własnej wartości interpretują różne sytuacje w sposób bardzo osobisty, ksobny, co prowadzi do negatywnych uczuć i niekorzystnych zachowań.

Jak walczyć z niskim poczuciem własnej wartości? To nie walka, to praca nad samym sobą nad samorozwojem, nad zmianą obrazu własnej osoby. To jest tak, jak byśmy kolorowali czarno-biały obrazek i nadawali mu nowego znaczenia. Pamiętajmy, że to, co myślimy o sobie to nasze opinie, a nie fakty. Często u osób z niskim poczuciem własnej wartości są to opinie błędne, stronnicze i niedokładne, które rozwinęły się na podstawie negatywnych doświadczeń życiowych.

Bardzo skuteczna jest terapia poznawczo-behawioralna, która zakłada, że podstawą problemów z samoakceptacją są negatywne automatyczne myśli i niekorzystne zachowania, czyli strategie. Terapia zazwyczaj polega na konfrontacji samokrytycznych myśli z faktami, opracowywanie alternatywnych sposobów postępowania, które nie będą podtrzymywać błędnego koła, ale pomogą w jego przerwaniu. Również ważnym elementem terapii jest praca nad zachowaniami asertywnymi w różnych sytuacjach życiowych. Są one pomocne również w zwalczaniu skłonności do usprawiedliwiania się, tłumaczenia, co jest bardzo częste u osób z niską samooceną. Terapia również polega na zwalczaniu samokrytycznych myśli takiej osoby, które napływają do głowy niczym fala. Osoby z niskim poczuciem własnej wartości są wobec siebie okrutne i bezwzględne. Potrafią wytknąć sobie najmniejsze potknięcia, często wracają do zdarzeń z przeszłości, które nie poszły tak jak powinny. Poczucie winy takich osób oraz obwinianie się za wszystko jest na porządku dziennym. Dlatego ważne jest, by te osoby nauczyły się rozpoznawać własne zniekształcone krytyczne myśli i dystansować się do nich. Oczywiście terapia i praca nad samym sobą nie jest prosta, to jest wyzwanie, jednak jak się je podejmie to efekty są spektakularne.

Bibliografia :

Fanning, P., McKay, M. (2002). Poczucie własnej wartości. Dom Wydawniczy Rebis

Gromnicka, D. (2013). Samo sedno. Jak zbudować poczucie własnej wartości. Wydawnictwo Edgard

Autorka:
Ilona Olczak
- psycholog, psychoterapeuta. Pracuje w poradni zdrowia psychicznego oraz współpracuje z portalem psycholog-online.tv

2 komentarze:

Maciek Adamczyk pisze...

Świetna książka, pomogła mi kształtować moją osobowość i poniekąd drogę kariery.

Andrzej Janicki pisze...

Niestety ludzie u nas w kraju niechętnie korzystają z pomocy psychologicznej. Cały czas jest to traktowane jak temat tabu.

Prześlij komentarz

Zapraszam do komentowania. Proszę o kulturalne wyrażanie swoich poglądów. Nie akceptuję wulgaryzmów i chamstwa.

Dziękuję i zapraszam ponownie.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...