czwartek, 9 kwietnia 2009

Kognitywistyka - co to takiego?

Miałem zamiar napisać notkę o kognitywistyce, jednak pomyślałem, że być może lepiej nakreśli Wam to pojęcie Marek Goliasz, student kognitywistyki. Zapraszam do lektury jego tekstu, napisanego na moją prośbę specjalnie dla PSYCHIKI.net. Integralny.

Jak działa umysł? Na to pytanie szukają odpowiedzi psychologowie, filozofowie i neurobiolodzy.

Odpowiedzi jest wiele i generują one kolejne pytania.

W latach 50. XX wieku, w Stanach Zjednoczonych narodził się program badania umysłu integrujący podejście różnych dziedzin nauki. Głównym obszarem zainteresowania były procesy poznawcze - percepcja, uwaga, pamięć, język, rozumowanie. Tak powstała kognitywistyka, zwana również nauką o poznaniu lub nauką poznawczą (ang. cognitive science).


Kognitywiści starają się wypracować model umysłu badając przejawy jego działania - procesy poznawcze, inteligencja, świadomość, emocje, język, podejmowanie decyzji, rozumowanie, działanie. Badacze ci wywodzą się z różnych dziedzin - są to neuronaukowcy, psychologowie, filozofowie, informatycy. Łączy ich jedno - naturalizacja umysłu. Oznacza to kompleksowe ujęcie umysłu i poznania jako struktury włączonej w biologiczny świat.

Cel wyznacza metody - neuroobrazowanie (fMRI, PET itp.), badania fizjologiczne (EEG, GSR itp.), testy psychologiczne i eksperymenty poznawcze i behawioralne. Oprócz tego, proponuje się w ramach badań kognitywistycznych modele komputerowe, oparte np. na sztucznych sieciach neuronowych.

Od początku kognitywistyki można wyróżnić trzy etapy, w których pewne metody i założenia dotyczące działania umysłu dominowały nad innymi.

Na pierwszym etapie, założono, że umysł jest tak jak komputer - przetwarza informację. Choć paradygmat ten nie wniósł wiele do wiedzy o poznaniu, rozwinęła się, niejako ubocznie Sztuczna Inteligencja. Lata 90. były natomiast okresem fascynacji badaniami nad mózgiem. Sądzono, że wyjaśniając zasady pracy mózgu opisuje się mechanizmy umysłu. Przyniosło to wiele ważnych odkryć - np. odkrycie dwóch szlaków przetwarzania wzrokowego w mózgu - jeden działa na potrzeby percepcji (rozpoznawania kształtu, koloru, ruchu), a drugi funkcjonuje na potrzeby działania. Podejście neurobiologiczne było ogromnym krokiem naprzód, ale również nie wyczerpało problematyki umysłu. Współcześnie dominuje wyjaśnianie inteligentnego zachowania w oparciu o interakcję mózgu, ciała i środowiska. Paradygmat ten ma różne oblicza, ale ogólnie nazywa się go poznaniem ucieleśnionym. Wiąże się z tym idea rozszerzonego umysłu, w której przedmioty z naszego otoczenia są włączane do struktur umysłu i rozszerzają jego możliwości.

Choć do ostatecznych odpowiedzi o naturę umysłu jeszcze daleko, szczegółowe osiągnięcia dotyczące przede wszystkim percepcji i działania są praktycznie wykorzystywane. Dotyczy to badań nad ergonomią przedmiotów codziennego użytku oraz funkcjonalnością interfejsów programów komputerowych i stron WWW oraz podejmowaniem decyzji prowadzonych w ramach neuromarketingu. Projektowanie interakcji człowiek-maszyna, a w szczególności człowiek-komputer i tematyka usability to tylko kilka, najprężniej rozwijających się zastosowań nauk poznawczych. Ich przegląd w konkretnych projektach i rozwiązniach omawiam na eksperckim blogu Zastosowania kognitywistyki.

Od 2005 kognitywistykę można studiować w Polsce na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Są to pięcioletnie studia magisterskie, które podjął m.in. piszący te słowa. Badania w nurcie kognitywistycznym prowadzone są także w Toruniu, Krakowie, Lublinie i Warszawie. Zainteresowanych aktualnościami i literaturą zapraszam do odwiedzenia wortalu kognitywistyka.net.

Pozdrawiam,
Marek Goliasz

www.brain.blox.pl
Wiedza o umyśle w zastosowaniach

6 komentarzy:

BlueGirl pisze...

ciekawe, ciekawe. :) zaraz odiwedzę bloga:)

Anonimowy pisze...

Ciekawi mnie czy kognitystyka zajmuje się badaniem sposobu przetwarzania w równym stopniu treści świadomych i nieświadomych?

- anonimus

Anonimowy pisze...

Ciekawe... a są jakieś efekty wykorzystania tej dziedziny w edukacji np. wczesnoszkolnej?
--
cieslo

eminesia pisze...

Do tej pory znałam ogół ogólnego pojęcia o kognitywistyce,także dziękuję bardzo za przybliżenie tego pojęcia bardziej szczegółowo.

Co do formy wpisu, to uważam, że zagadnienie jest opisane nieco zbyt "ciężkim" językiem (w kierunku naukowym), ale nie stanowi to jakiegoś większego problemu ze zrozumieniem raczej.

Pozdrawiam.

Marek Goliasz pisze...

@anonimus
Kognitywistyka zajmuje się problemem świadomości. Dotyczą jej np. prace Dennetta, Damasio czy Cricka i Kocha. Nie zajmuje się jednak nieświadomością tak jak rozumie ją psychoanaliza.
@cieslo
Jest mnóstwo zastosowań Cog Sci w edukacji. Zapraszam na bloga!
@eminesia
Zachęcam do odwiedzania np. vortalu kognitywistyka.net.

Anonimowy pisze...

to zależy jak zdefiniujesz kognitywsitkę i jak zdefinioujesz nieświadomość. Kognitywistyka nie ogranicza się do niczego o czym można powiedzieć cokolwiek przy użyciu metody naukowej.

Znalazłęm ciekawą stronę (polska?), która właśnie traktuje doścszeroko o kognitywistyce:
www.philosophyincognitivescience.com

Prześlij komentarz

Zapraszam do komentowania. Proszę o kulturalne wyrażanie swoich poglądów. Nie akceptuję wulgaryzmów i chamstwa.

Dziękuję i zapraszam ponownie.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...